رانندگی ایرانی گاهی اوقات مورد توجه و شگفتی غیر ایرانی ها قرار می گیرد. از گردشگرهای خارجی که به ایران می آیند و با حیرت و شگفتی به توصیف رانندگی ایرانی می پردازند تا مردم شناسان و جامعه شناسانی که دراین باره توصیفاتی دارند و به خوبی به تحلیل رانندگی ایرانی پرداختند.

به نظر می رسد که تقریبا رانندگان ایرانی براساس قوانین رانندگی نمی کنند، بلکه به روشی ویژه و قوانین نانوشته رانندگی می کنند. به نوعی این قانون نانوشته براساس تعارفات است، اما این تعارفات نیز خاص و بینظیر است. در واقع افراد در موقعیت های خاص تعارف میکنند تا از حقوقی برخوردار شوند. بگذارید به چند مصداق در خیابانهای شهر اشاره کنیم.

 

نخست

در خیابان های شهرهای مختلف ایران هر راننده می خواهد جلوتر حرکت کند. بنابراین نخستین تعارف در رانندگی، در این جا این است که اگر کسی اول حرکت کند، می تواند جلوتر از همه حرکت کند. نیازی نیست که به راننده دیگری راه داده شود که نخست برود. بنابراین به نظر می رسد که یک نوع رقابت وجود دارد. یک ترافیک سنگین در خیابان را مجسم کنید که در آن هر راننده می خواهد جلوتر از دیگران حرکت کند. کم کم هر راننده سعی می کند از دیگران جلو بزند. اگر راننده ای جلو بزند، به حرکت خود و جلوتر از دیگران ادامه میدهد. اگر راننده ای بخواهد به رانندگان دیگر راه بدهد که از او جلو بزنند، ممکن است حادثه ای رخ دهد. در این وضعیت هر راننده به مهارت زیادی در رانندگی نیاز دارد و هر راننده باید مراقب چهار طرف خود باشد، زیرا رانندگان به صورت مارپیچ رانندگی می کنند. بعضی اوقات حوادثی رخ میدهد، اما در حقیقت رانندگان ایرانی بدون تصادف در ترافیک های سنگین رانندگی می کنند. این امر از این نظر شگفت انگیز است. در رانندگی این تعارف وجود دارد که وقتی کسی نخست حرکت کند، می تواند به جلوتر از دیگران به حرکت خود ادامه بدهد؛ اولی، اول است. این نخستین تعارف در زمینه رانندگی ایرانی است. البته این مصداق عموم دارد. اگر در مترو باشید و یا در اتوبوس و صندلی خالی شود، اولی که تعارف کرده است باید بنشیند؟

 

دوم

خیابانهای یک طرفه بسیاری در تهران وجود دارد، اما بعضی اوقات خیابان یک طرفه به خیابان دو طرفه تبدیل می شود. مثلا شما موارد زیادی را می بینید که دو ماشین در یک خیابان یک طرفه طوری حرکت می کنند که روبه روی یکدیگر قرار می گیرند و در این وضعیت ماشینی که در جهت درست خیابان یک طرفه حرکت می کند، می تواند اول برود و ماشینی که از سمت مخالف می آید، باید در کنار خیابان منتظر بماند. پس از این که ماشین در سمت موافق خیابان یک طرفه عبور کرده، ماشینی که از سمت مخالف آمده است، می تواند به راه خود ادامه دهد. این تعارف دیگر در رانندگی است.

 

سوم

به طرف عقب حرکت کردن کم و بیش متداول است. حتی در بزرگراهها. بعضی از ماشینهایی که اشتباهی وارد تقاطع شده اند، شروع به عقب رفتن با دنده معکوس می کنند. معمولا رانندگی به طرف عقب در کنار خیابان یا جاده صورت می گیرد، نه در وسط جاده. اگر دنده معکوس حرکت کردن در وسط خیابان صورت گیرد، می تواند موجب بروز حوادثی شود. رانندگان ایرانی به طرف عقب حرکت کردن را به عنوان تعارف در رانندگی در نظر می گیرند.

 

چهارم

اغلب یک گردش به طور ناگهانی صورت می گیرد. اگر ماشین با سرعت زیاد در حرکت باشد، ممکن است حوادثی اتفاق افتد، اما در تهران به علت ترافیک سنگین، ماشینها نمی توانند با سرعت زیاد حرکت کنند. در این وضعیت گردش U ناگهانی را به عنوان تعارف در رانندگی می پذیرند. در نهایت در یک چهارراه با ترافیک سنگین که چراغ راهنمایی آن به درستی کار نمی کند، در چنین وضعیتی نخستین تعارفی که در بالا به آن اشاره شد، ممکن است صورت گیرد؛ یعنی اولی، اول است. بدین ترتیب تعارف در رانندگی مانند قوانین راهنمایی دیگر و رانندگی غیر مکتوب است که فقط در ذهن رانندگان ایرانی نوشته شده است.

 

 

 

منبع: هفته نامه ایران خودرو